Grudzień 11 2017 20:05:54
Nawigacja
Aktualnie online
· Gości online: 1

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 28
· Najnowszy użytkownik: krzychu
Wełna
Wiadomości ogólne

Wełna jest rzeką nizinną (o charakterze górskim) w zachodniej Polsce, prawym dopływem środkowej Warty. Płynie przez Pojezierze Gnieźnieńskie, Pojezierze Chodzieskie i Kotlinę Gorzowską. Początek swój bierze we wsi Osiniec, położonej na południowy wschód od Gniezna, na wysokości mniej więcej 115 m n.p.m. Długość Wełny wynosi blisko 118 km (dokładnie: 117,8 km), natomiast powierzchnia dorzecza obejmuje 2621 km2. Rzeka ta przepływa przez liczne jeziora, w swym górnym i środkowym biegu, a między innymi przez Wierzbiczańskie, Jankowskie, Strzyżewskie, Piotrkowskie, Ławiczno, Biskupiec, Zioło, Rogowskie, Tonowskie. Średni spadek ma wartość 0,5‰. Średni przepływ przy ujściu następuje z prędkością 6,5 m3 na sekundę. Co do wahań stanów wody, to maksymalna ich rozpiętość wynosi 2 m. Największym dopływem Wełny jest Mała Wełna (dopływ lewy); inne główne dopływy to: Nielba, Flinta, Struga Gołaniecka. Wełna krzyżuje się z Nelbą, ale nie jest to naturalne skrzyżowanie rzek, jak mylnie niektórzy mniemają, lecz wykonany przez ludzi przekop, pochodzący z mniej więcej 1830 roku. Nad Wełną leżą następujące miasta: Janowiec Wielkopolski, Wągrowiec, Rogoźno, Oborniki Wielkopolskie. Warto nadmienić, że w Janowcu Wielkopolskim zorganizowano szlak kajakowy.



Rezerwaty

Nad Wełną utworzono trzy rezerwaty częściowe: pierwszy z nich to rezerwat wodny, pod nazwą „Wełna”, założony w 1959 roku, z fauną i florą o charakterze górskim, zajmujący powierzchnię 9,5 ha; drugi – to także rezerwat wodny – „Słonawy”, który obejmuje tarliska niektórych gatunków ryb, utworzony został w 1957 roku na powierzchni 3,5 ha; z kolei trzeci rezerwat – „Promenada” – to rezerwat florystyczny, założony w roku 1987, o powierzchni 4,4 ha.



Ichtiofauna Wełny

Dolina Wełny ma doniosłe znaczenie między innymi dla ochrony krajowej ichtiofauny. W rzece dogodne warunki bytowania znajdują ryby reofilne i litofilne, wymagające do życia wody zimnej, dobrze natlenionej i czystej, o wartkim prądzie oraz dnie twardym, żwirowatym lub kamienistym, niezamulonym. Oprócz całej gamy ryb karpiowatych powszechnie spotykanych w wielkopolsce występują tu gatunki ryb zagrożonych całkowitym wytępieniem w Polsce, podlegające ochronie gatunkowej, takie jak: głowacz białopłetwy (Cottus gobio), śliz, czyli śliz zwyczajny (Noemacheilius barbotula, syn. Barbotula barbotula), koza albo kózka (Cobitis taenia). Do innych gatunków ryb napotykanych w Wełnie należą: gatunki z rodziny łososiowatych (Salmonidae): pstrąg potokowy (Salmo trutta morpha fario), troć wędrowna (Salmo trutta morpha trutta), która pojawia się tu odkąd zniszczony jaz w Obornikach, łosoś atlantycki (Salmo salar) oraz Lipień (Thymallus Thymallus) reintrodukowany w roku 2009. Troć wędrowna i łosoś atlantycki należą do ryb wędrownych, dwuśrodowiskowych (część życia spędzają w morzu na pełnej wodzie, tarło odbywają w górnych odcinkach rzek); w Wełnie obierają sobie miejsca tarłowe –jedne z najdalej wysuniętych na południe naszego kraju; jest to także ich jedyny matecznik w Wielkopolsce. Z rodziny karpiowatych (Cyprinidae) występuje brzana pospolita (Barbus barbus) i certa (Vimba vimba).



Ponadto z gromady krągłoustych, inaczej zwanych smoczkoustymi (Cyclostomi), występuje minóg strumieniowy (Lamperta planeri), należący do rodziny minogowatych (Petromyzontidae). Minóg ten, obecnie objęty ochroną gatunkową, dawniej łowiony był przez wędkarzy i używany jako przynęta na ryby drapieżne.

Inne rzadkie gatunki zwierząt znad Wełny

Ciekawym przedstawicielem herpetofauny występującym nad Wełną jest zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix). Jest to niejadowity gad europejski, dobrze pływający i nurkujący, który żywi się rybami i żabami. Gatunek prawnie chroniony. Spośród zwierząt ssących (ssaków) występują na przykład: norka europejska (Mustela lutreola), zaliczana do rodziny łasicowatych (dobrze pływa i nurkuje, prowadzi drapieżny tryb życia) – w Polsce praktycznie już wytępiona oraz bóbr europejski (Castor fiber).



Zagrożenia dla ekosystemu Wełny

Zagrożeniem dla środowiska przyrodniczego rzeki Wełny są przede wszystkim zmiany spowodowane czynnikami antropogenicznymi, czyli działalnością człowieka. Do najgroźniejszych należą niektóre dotychczasowe oraz zaplanowane inwestycje przemysłowe, wśród nich zwłaszcza – budowa zakładów (jak również zabudowa mieszkaniowa) w pobliżu rzeki, budowa zapór oraz elektrowni wodnych, które w sposób gwałtowny zmieniają warunki życia wielu gatunków zwierząt i roślin wodnych. Wszelkie regulacje, podpiętrzenia i inne zabiegi melioracyjne wywołują także zmiany fizyko-chemiczne wody; oddziaływanie tego jest skrajnie niebezpieczne, powoduje bowiem znaczne roczne wahania temperatury wody, wystąpienie zamulania i ogólnie niski stan sanitarny. Prowadzi to do zmniejszania się liczebnego populacji niektórych wrażliwszych gatunków, a nawet grozi ich całkowitym wyginięciem w danym środowisku (poprzez zaburzenia cyklu rozrodczego, osłabienie odporności zwierząt, przy jednoczesnym nasileniu się czynników chorobotwórczych, wywołanych przez niekorzystne warunki środowiska; groźne są dla ryb zwłaszcza choroby grzybicze, czyli saprolegniozy, oraz bakteryjne). Innym zagrożeniem jest kłusownictwo. Dlatego też należy przedsięwziąć odpowiednie kroki proekologiczne w celu ratowania tych cennych obszarów przyrodniczych. Pożądane jest budzenie świadomości ekologicznej, zachowanie rygorów i obostrzeń w zakresie sanitarnym, dopilnowanie przestrzegania prawa co do ochrony gatunkowej zwierząt i roślin oraz ich siedlisk.

Krzysztof Staszewski

Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Wygenerowano w sekund: 0.03 1,324,706 unikalne wizyty